Rodzeństwo dziedziczy dom po rodzicach. Jedno chce sprzedać, drugie mieszkać, trzecie nie odbiera telefonów. Pada pytanie: składamy o zniesienie współwłasności czy o dział spadku? A może da się znieść współwłasność samego domu bez dzielenia całego spadku? Da się, ale trzeba wybrać właściwą drogę, bo od tego zależy opłata, czas i to, czy sąd w ogóle przyjmie wniosek.
Dom po rodzicach to najczęściej dział spadku
Jeśli nieruchomość należała do zmarłego, a spadkobiercy odziedziczyli ją razem, to formalnie nie jest jeszcze zwykła współwłasność, tylko wspólność majątku spadkowego. Taką wspólność kończy dział spadku, a nie zniesienie współwłasności. To rozróżnienie wydaje się techniczne, ale w dziale spadku sąd rozlicza też inne rzeczy, na przykład nakłady jednego ze spadkobierców na dom czy darowizny, które ktoś dostał za życia spadkodawcy.
Zanim złożysz wniosek o dział, potrzebne jest stwierdzenie nabycia spadku przez sąd albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Bez tego sąd nie wie, kto i w jakich częściach dziedziczy.
Można podzielić tylko dom
Dział spadku nie musi obejmować całego majątku. Z ważnych powodów sąd może przeprowadzić częściowy dział spadku, na przykład tylko co do domu, a samochód i oszczędności zostawić na później albo do podziału umownego. W praktyce to właśnie odpowiedź na pytanie, czy da się „znieść współwłasność bez działu spadku”. Formalnie robi się dział, tylko ograniczony do jednej nieruchomości.

Kiedy jednak zniesienie współwłasności
Zniesienie współwłasności stosuje się, gdy rzecz ma kilku właścicieli z innych powodów niż wspólne dziedziczenie, na przykład rodzeństwo kupiło razem działkę albo byli małżonkowie po podziale majątku zostali współwłaścicielami mieszkania. Bywa też sytuacja mieszana: połowa domu to udział po zmarłym ojcu, a druga połowa należy do matki. Wtedy sąd może połączyć dział spadku ze zniesieniem współwłasności w jednym postępowaniu, żeby wszystko rozstrzygnąć naraz.
Jak sąd dzieli dom
Sąd ma trzy sposoby i stosuje je w tej kolejności:
- podział fizyczny, gdy dom albo działkę da się rozsądnie podzielić, na przykład na dwa lokale,
- przyznanie całości jednej osobie ze spłatą pozostałych, najczęstsze rozwiązanie przy domach jednorodzinnych,
- sprzedaż przez komornika i podział pieniędzy, gdy nikt nie chce albo nie może spłacić reszty.
Sprzedaż licytacyjna zwykle daje niższą cenę niż rynkowa, dlatego opłaca się dogadać wcześniej, choćby co do tego, kto przejmuje dom. Spłatę sąd może rozłożyć na raty, maksymalnie na 10 lat.
Opłaty sądowe
- Dział spadku: 500 zł, a przy zgodnym projekcie podziału 300 zł.
- Zniesienie współwłasności: 1000 zł, przy zgodnym projekcie 300 zł.
- Dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności: 1000 zł, przy zgodnym projekcie 600 zł.
Do tego dochodzi zwykle opinia biegłego rzeczoznawcy o wartości nieruchomości, jeśli strony nie zgadzają się co do ceny.
Szybciej u notariusza
Jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni, dział spadku z nieruchomością można zrobić umową u notariusza. To najszybsza droga, często kilka tygodni od zebrania dokumentów. Sąd jest potrzebny, gdy choć jedna osoba się nie zgadza albo jest nieosiągalna.
Najczęstsze pytania
Czy można znieść współwłasność bez działu spadku?
Jeśli dom należał do spadkodawcy, właściwą drogą jest dział spadku, ale może on dotyczyć tylko tej nieruchomości. Gdy współwłasność jest mieszana, sąd łączy obie sprawy.
Ile trwa sprawa o dział spadku?
Przy zgodzie kilka miesięcy, przy sporze i opinii biegłego zwykle rok i dłużej.
Czy jeden spadkobierca może sprzedać swój udział w domu?
Tak, może zbyć swój udział w nieruchomości spadkowej, ale do tego potrzebna jest zgoda pozostałych spadkobierców, inaczej zbycie jest bezskuteczne wobec nich w zakresie, w jakim naruszałoby ich prawa przy dziale.
Pomagamy rozdzielić odziedziczone nieruchomości w Bochni, Wieliczce i okolicach, polubownie albo w sądzie. Więcej o tym, jak prowadzimy sprawy o zniesienie współwłasności, przeczytasz na stronie usługi.
