Strona główna / Słownik pojęć prawnych
Baza wiedzy

Słownik pojęć prawnych

Prawnicze pojęcia wyjaśnione prostym językiem. Sprawdź, co naprawdę znaczą terminy, które pojawiają się w sprawach rodzinnych, spadkowych, karnych i cywilnych.

Brak pojęć pasujących do wyszukiwania. Spróbuj innego słowa albo zapytaj nas wprost.

A

Alimenty
Świadczenie pieniężne na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej, najczęściej dziecka. Wysokość zależy od potrzeb uprawnionego i możliwości zarobkowych zobowiązanego.
Więcej: Alimenty →
Apelacja
Zwykły środek odwoławczy od wyroku sądu pierwszej instancji. Wnosi się ją, gdy nie zgadzasz się z rozstrzygnięciem i chcesz, by sprawę ponownie zbadał sąd wyższej instancji.

B

Blokada alkoholowa
Urządzenie uniemożliwiające uruchomienie pojazdu po spożyciu alkoholu. Sąd może zgodzić się na dalsze prowadzenie tylko takich pojazdów, co pozwala skrócić realny okres zakazu.
Więcej: Blokada alkoholowa →

D

Darowizna
Nieodpłatne przekazanie majątku innej osobie na podstawie umowy. Darowizny bywają rozliczane później przy dziale spadku i mają znaczenie przy zachowku.
Dobrodziejstwo inwentarza
Sposób przyjęcia spadku, przy którym za długi spadkowe odpowiadasz tylko do wartości odziedziczonego majątku, a nie całym swoim majątkiem.
Więcej: Dobrodziejstwo inwentarza →
Dozór elektroniczny
Odbywanie kary pozbawienia wolności poza więzieniem, najczęściej w domu, z nadajnikiem monitorującym obecność. W skrócie SDE.
Więcej: Dozór elektroniczny →
Dział spadku
Podział majątku spadkowego pomiędzy spadkobierców. Można go przeprowadzić umownie u notariusza albo w sądzie, gdy nie ma zgody.
Więcej: Dział spadku →
Dziedziczenie testamentowe
Dziedziczenie na podstawie testamentu, czyli zgodnie z ostatnią wolą zmarłego. Ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym.
Dziedziczenie ustawowe
Dziedziczenie według kolejności wskazanej w ustawie, gdy zmarły nie zostawił testamentu. Dziedziczą przede wszystkim najbliżsi.

F

Fundusz alimentacyjny
Wsparcie państwa dla osób uprawnionych do alimentów, gdy ich egzekucja od zobowiązanego jest bezskuteczna. Przyznawane po spełnieniu określonych warunków.
Więcej: Fundusz alimentacyjny →

G

Grzywna
Kara pieniężna orzekana za przestępstwo lub wykroczenie. W prawie karnym wymierzana najczęściej w stawkach dziennych zależnych od dochodów sprawcy.

I

Intercyza
Umowa majątkowa małżeńska zawierana u notariusza. Najczęściej wprowadza rozdzielność majątkową, można ją podpisać przed ślubem lub w trakcie małżeństwa.
Więcej: Intercyza →

K

Kontakty z dzieckiem
Prawo i obowiązek rodzica do spotkań oraz porozumiewania się z dzieckiem. Są niezależne od alimentów i od władzy rodzicielskiej.
Więcej: Kontakty z dzieckiem →
Koszty procesu
Wydatki związane z prowadzeniem sprawy: opłaty sądowe, koszty biegłych i wynagrodzenie pełnomocnika. Co do zasady ponosi je strona przegrywająca.
Kurator
Osoba wyznaczona przez sąd do określonego zadania, na przykład nadzoru nad sposobem wykonywania władzy rodzicielskiej albo reprezentowania osoby, która sama nie może działać.

M

Małoletni
Osoba, która nie ukończyła 18 lat. W sprawach jej dotyczących sąd zawsze kieruje się dobrem dziecka.
Mediacja
Próba polubownego rozwiązania sporu przy udziale bezstronnego mediatora. Sąd może skierować do niej strony, na przykład w sprawie rozwodowej czy o kontakty.

N

Nabycie spadku
Formalne potwierdzenie, kto i w jakiej części dziedziczy. Następuje przez postanowienie sądu albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.
Więcej: Nabycie spadku →
Nakaz zapłaty
Orzeczenie wydawane w uproszczonym postępowaniu, w którym sąd nakazuje zapłatę bez rozprawy. Można się od niego bronić, wnosząc sprzeciw lub zarzuty w terminie.

O

Obrońca
Adwokat reprezentujący osobę podejrzaną lub oskarżoną w sprawie karnej. Dba o jej prawa na każdym etapie postępowania.
Więcej: Obrońca →
Odrzucenie spadku
Oświadczenie, że nie chcesz przyjąć spadku, składane najczęściej gdy długi przewyższają majątek. Masz na nie co do zasady sześć miesięcy.
Więcej: Odrzucenie spadku →
Odszkodowanie
Pieniężne wyrównanie szkody majątkowej, czyli realnej straty lub utraconych korzyści. Czym innym jest zadośćuczynienie za krzywdę niemajątkową.
Ograniczenie władzy rodzicielskiej
Ingerencja sądu we władzę rodzica dla dobra dziecka, na przykład przez nadzór kuratora. Łagodniejsza niż pozbawienie władzy.
Więcej: Ograniczenie władzy rodzicielskiej →
Opieka naprzemienna
Model, w którym dziecko mieszka na przemian u obojga rodziców przez zbliżone okresy. Możliwy, gdy rodzice potrafią współdziałać i służy to dobru dziecka.

P

Pełnomocnik
Osoba, najczęściej adwokat, która reprezentuje stronę w sprawie cywilnej na podstawie udzielonego pełnomocnictwa.
Podwyższenie alimentów
Żądanie zwiększenia alimentów, gdy wzrosły potrzeby dziecka albo poprawiła się sytuacja majątkowa osoby zobowiązanej.
Więcej: Podwyższenie alimentów →
Pozbawienie władzy rodzicielskiej
Najdalej idąca ingerencja sądu, stosowana przy rażącym zaniedbaniu lub nadużyciu władzy. Nie znosi automatycznie alimentów ani kontaktów.
Więcej: Pozbawienie władzy rodzicielskiej →
Pozew
Pismo, którym rozpoczyna się sprawę cywilną. Zawiera żądanie oraz jego uzasadnienie, na przykład pozew o rozwód czy o alimenty.
Poświadczenie dziedziczenia
Akt sporządzany przez notariusza, który potwierdza, kto dziedziczy. Alternatywa dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku, gdy spadkobiercy są zgodni.
Więcej: Poświadczenie dziedziczenia →
Przedawnienie
Upływ czasu, po którym nie można już skutecznie dochodzić roszczenia przed sądem. Terminy zależą od rodzaju sprawy.

R

Recydywa
Powrót do przestępstwa. Popełnienie kolejnego czynu podobnego rodzaju może skutkować surowszym wymiarem kary.
Rozdzielność majątkowa
Ustrój, w którym każdy z małżonków ma osobny majątek i samodzielnie nim zarządza. Wprowadza się ją intercyzą albo orzeczeniem sądu.
Więcej: Rozdzielność majątkowa →
Rozkład pożycia
Ustanie więzi między małżonkami: uczuciowej, fizycznej i gospodarczej. Zupełny i trwały rozkład pożycia jest przesłanką rozwodu.
Więcej: Rozkład pożycia →
Rozwód
Rozwiązanie małżeństwa przez sąd, gdy nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Sąd rozstrzyga też o dzieciach i alimentach.
Więcej: Rozwód →

S

Separacja
Formalne uchylenie wspólnoty małżeńskiej bez rozwiązania małżeństwa. Nie pozwala zawrzeć nowego związku, można ją później znieść.
Spadek
Ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego, które przechodzą na spadkobierców. Obejmuje zarówno majątek, jak i długi.
Więcej: Spadek →
Środek karny
Dodatkowa dolegliwość orzekana obok kary lub zamiast niej, na przykład zakaz prowadzenia pojazdów czy świadczenie pieniężne.

T

Testament
Rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci. Najbezpieczniejszy jest testament notarialny, ale ważny jest też własnoręczny, spełniający wymogi formalne.

U

Ugoda
Porozumienie stron kończące spór wzajemnymi ustępstwami. Można ją zawrzeć przed sądem lub u mediatora, co pozwala uniknąć długiego procesu.
Uzasadnienie wyroku
Pisemne wyjaśnienie, dlaczego sąd orzekł tak, a nie inaczej. Sporządza się je na wniosek i jest niezbędne do złożenia apelacji.

W

Warunkowe umorzenie
Rezygnacja ze skazania przy drobniejszych przestępstwach, gdy wina i okoliczności nie są znaczne. Sprawca nie zostaje skazany, ale musi spełnić nałożone obowiązki.
Wina (w rozwodzie)
Rozstrzygnięcie, kto ponosi odpowiedzialność za rozkład pożycia. Ma znaczenie przede wszystkim dla alimentów między byłymi małżonkami.
Więcej: Wina (w rozwodzie) →
Wniosek o zabezpieczenie
Żądanie, by sąd uregulował sprawę już na czas trwania postępowania, na przykład przyznał alimenty albo ustalił kontakty do czasu wyroku.
Więcej: Wniosek o zabezpieczenie →
Współwłasność
Sytuacja, w której jedna rzecz należy do kilku osób. O rzeczy trzeba decydować wspólnie, co bywa źródłem sporów.
Więcej: Współwłasność →
Wyrok nakazowy
Wyrok wydawany w sprawie karnej bez rozprawy, w sprawach mniejszej wagi. Można się od niego bronić, wnosząc sprzeciw w terminie.
Władza rodzicielska
Prawa i obowiązki rodziców wobec dziecka: piecza, wychowanie i decydowanie o jego istotnych sprawach. To co innego niż kontakty z dzieckiem.
Więcej: Władza rodzicielska →

Z

Zachowek
Ochrona najbliższych pominiętych w testamencie. To roszczenie o zapłatę części tego, co przypadłoby przy dziedziczeniu ustawowym.
Więcej: Zachowek →
Zadośćuczynienie
Pieniężne wyrównanie krzywdy niemajątkowej, czyli cierpienia fizycznego i psychicznego, na przykład po wypadku.
Zakaz prowadzenia pojazdów
Środek karny odbierający prawo do kierowania pojazdami na określony czas, orzekany między innymi za jazdę po alkoholu.
Więcej: Zakaz prowadzenia pojazdów →
Zatrzymanie prawa jazdy
Odebranie dokumentu prawa jazdy, na przykład za znaczne przekroczenie prędkości, alkohol czy przekroczenie limitu punktów. Czynność wstępna wobec zakazu.
Więcej: Zatrzymanie prawa jazdy →
Zawieszenie wykonania kary
Warunkowe odroczenie wykonania orzeczonej kary na okres próby. Jeśli skazany wywiąże się z obowiązków, kara nie zostaje wykonana.
Zniesienie współwłasności
Zakończenie wspólnej własności rzeczy: przez podział fizyczny, przyznanie jednej osobie ze spłatą albo sprzedaż i podział pieniędzy.
Więcej: Zniesienie współwłasności →

Nie znalazłeś swojego pojęcia?

Napisz albo zadzwoń. Wyjaśnimy Twoją sytuację prostym językiem i bez zobowiązań.

Zadzwoń 602 717 497
Masz pytanie? Napisz do nas